Het strategisch dashboard bij de keynote van Aragorn Meulendijks — wat AI en robotica de komende 10-15 jaar doen met de economie, met Nederland, en met de grootverbruikers van ICT & telecom.
De cijfers in dit dashboard komen van McKinsey, Goldman Sachs, Gartner, de IEA en Eurostat — en het zijn de conservatieve cijfers. De instituten die we vertrouwen om de toekomst te voorspellen, rekenen lineair in een exponentiële wereld en zitten er structureel naast, vaak een orde van grootte. Lees elk getal hieronder dus als de ondergrens, niet het plafond. De these: AI en robotica veranderen de samenleving in 10-15 jaar abrupt, richting een technologische singulariteit — een wereld met ~een miljoen keer meer effectieve kennis binnen tien jaar.
Vier krachten komen in 2026 samen — en raken juist de grootverbruikers van ICT en telecom het eerst en het hardst: AI die nu mainstream is bij grote ondernemingen, een curve die steiler wordt in plaats van afvlakt, voorspellers die structureel te laag zitten, en een Nederlandse economie die het zonder technologische productiviteit niet redt.
In 2025 gebruikte 55% van de grote EU-ondernemingen ten minste één AI-technologie; in de ICT-sector zelfs 62,5% — de koploper van alle sectoren. Bij de kleine bedrijven is dat 17%. De kloof loopt langs bedrijfsgrootte: de grootverbruikers lopen voorop. De vraag is niet óf, maar hoe diep AI in jullie kernprocessen zit.
De rekenkracht voor frontier-modellen groeit ~5× per jaar — ~10.000× sinds 2020. De prijs van een vaste hoeveelheid "intelligentie" daalt ~40× per jaar. Sinds begin 2024 versnellen de modelcapaciteiten zelfs. Dit is geen hype-cyclus die afvlakt; het is een dubbele exponentiële die doorzet.
Goldman becijfert +7% wereld-BBP (~$7 biljoen), McKinsey $2,6-4,4 biljoen per jaar, PwC $15,7 biljoen in 2030. Stuk voor stuk indrukwekkend — en stuk voor stuk lineaire extrapolaties die de exponentiële dynamiek niet vatten. Behandel ze als de bodem van de bandbreedte. De geschiedenis van technologievoorspelling is een geschiedenis van te voorzichtig zijn.
Het rapport-Wennink (dec 2025) stelt dat Nederland minimaal 1,5-2% economische groei per jaar nodig heeft om zorg, onderwijs en defensie overeind te houden — en dat dit alléén via technologische productiviteit haalbaar is, met AI, cybersecurity, energie- en biotechnologie als cruciale domeinen. Dit is precies BTG's eigen agenda. AI is hier geen IT-onderwerp maar een macro-economische noodzaak.
Twee beelden vertellen het hele verhaal: AI is al doorgedrongen tot de kern van jullie sector, en de onderliggende motor — rekenkracht en de dalende prijs van intelligentie — versnelt op een manier die mensen intuïtief verkeerd inschatten. De menselijke intuïtie is lineair; de werkelijkheid is exponentieel.
De inferentieprijs voor een vast prestatieniveau daalt 9× tot 900× per jaar (gemiddeld ~40×). Wat vandaag een dure API-call is, is over twee jaar verwaarloosbaar. Reken daarop in elke meerjarige sourcing- en architectuurbeslissing.
Wat vandaag alleen op een frontier-datacenter draait, draait ~8 maanden later op consumentenhardware. Context-vensters groeien 30× per jaar. De capaciteit migreert van het centrum naar de rand — relevant voor edge, IoT en private netwerken.
De grootste trainingsrun ooit (Grok 4) gebruikte ~5×10²⁶ FLOP — 25× meer dan GPT-4. Tegelijk verbetert de compute-efficiëntie 3× per jaar. Meer rekenkracht én efficiënter gebruik: dat is wat "exponentieel maal exponentieel" betekent.
Het AI 2027-rapport (Daniel Kokotajlo, ex-OpenAI, en het AI Futures Project, april 2025) beschrijft week voor week de meest plausibele route naar bovenmenselijke AI. Het is een expert-scenario, geen wetmatigheid — vandaar het MEDIUM-label. Maar de mechaniek is precies waarom een accelerationist zegt: de echte sprong komt sneller dan welk instituut ook durft op te schrijven.
Een model dat uren zelfstandig werkt zonder menselijke tussenkomst. Software-engineers gebruiken het voor volledige codeertaken. De agentische fase begint.
50.000 exemplaren draaien parallel. De AI-industrie groeit explosief; elke grote tech-speler investeert massaal in compute.
200.000 exemplaren parallel — gelijk aan 50.000 kopieën van de beste menselijke programmeur, 30× sneller denkend. AI-onderzoek begint zichzelf te versnellen.
4.000× efficiënter dan het menselijk brein, 300.000 exemplaren op 50× snelheid. Eén week in de AI-werkplaats ≈ één jaar menselijk onderzoek. AI-onderzoek is nu volledig geautomatiseerd — dit is het mechanisme van de intelligentie-explosie.
Of overheden remmen na een veiligheidsincident en de mens houdt controle, óf de race versnelt door zonder governance. De auteurs noemen "Race" de meest plausibele uitkomst. Het compute-fundament eronder: 1.000× meer rekenkracht dan GPT-4 in 2027.
De tijdlijn-bandbreedte (80%) loopt van 2026 tot ver na 2030; de mediaan ligt rond 2027-2029. Of de bovenmenselijke coder nu in 2027 of 2029 komt, verandert niets aan de richting — alleen aan de timing. En timing onderschatten is precies de fout die de geschiedenis steeds maakt.
De VS bezit ~75% van de wereldwijde GPU-clustercapaciteit. Wie de grootste compute beheerst, stuurt de trajectorie van AI — voor de transitieperiode. Voor internationaal opererende Nederlandse organisaties is digitale soevereiniteit en afhankelijkheid hierdoor een bestuurskwestie, geen IT-detail.
Voor grootverbruikers van ICT en telecom landt de AI-revolutie het meest concreet in de infrastructuur: in compute, in energie, in dataverkeer en in netwerken. De paradox is dat efficiëntie de vraag niet dempt maar juist opjaagt — het Jevons-effect van de AI-eeuw.
Een AI-datacenter van 1 GW kost ~$38 miljard en ~2 jaar bouwtijd. Meta's grootste (Prometheus, 600 MW) kostte ~$24 mld. Dit is de fysieke bottleneck achter de AI-groei — en de reden dat energie en connectiviteit strategische schaarste worden.
De IEA voorziet een sterke stijging van het elektriciteitsverbruik door datacenters en AI-workloads — "a new age of electricity." Voor energie-intensieve grootverbruikers verschuift dit van kostenpost naar strategische randvoorwaarde.
De prijs per AI-taak stort in (~40×/jaar) — maar het aantal gebruikers × agents × tokens groeit sneller dan de efficiëntie. Goedkoper betekent niet minder, het betekent overal. Reken op exponentiële, niet lineaire, groei van dataverkeer en netwerkbelasting.
Frontier-capaciteit migreert in ~8 maanden naar lichtere hardware; context-vensters groeien 30×/jaar. Always-on AI aan de rand — in fabrieken, voertuigen, logistiek — maakt private 5G en het 3,8-4,2 GHz-dossier (KMBG) strategisch in plaats van technisch.
De markt voor humanoïde robots: $38 mld in 2035 (6× hoger dan een jaar eerder geschat); componentkosten daalden 40% in een jaar; 1,4 mln eenheden geprojecteerd. Software-intelligentie schaalt sneller dan hardware — wanneer AI-R&D automatiseert, comprimeren decennia robotica-vooruitgang in jaren.
AI wordt het substraat van economische productie. Wie de modellen beheerst, beheerst de economie. Open gewichten + radicale compressie op commodity-hardware zijn de Linux-route naar AI-as-infrastructure — en de tegenhanger van afhankelijkheid van enkele hyperscalers. Digitale autonomie is hiermee een directiekwestie.
Wat de Nederlandse economie, regelgeving en BTG-agenda van jullie vragen — met de signalen die er voor grootverbruikers toe doen. Nederland is AI-koploper in Europa én tegelijk kwetsbaar; die spanning is jullie speelveld.
~20% van alle EU-ondernemingen gebruikt AI (2025), 55% van de grote. Nederland zit met zijn kennisintensieve economie boven dat gemiddelde. Tegelijk waarschuwt de Innovatie Monitor 2025 (UvA/SEO) dat Nederlandse bedrijven kwetsbaar zijn voor verstoring van vitale ICT- en telecomdiensten in een onzekere wereld.
Eurostat dec 2025 (HOOG) · BTG/Innovatie Monitor 2025, UvA-SEO (HOOG)
In werking sinds aug 2024; verboden toepassingen sinds feb 2025; high-risk-systemen (HR-besluitvorming, kritieke infrastructuur) moeten vóór aug 2026 compliant zijn. Dit raakt de operations van elke grote ICT- en telecom-gebruiker direct — compliance is een contract-genererend en risico-bepalend moment.
Europees Parlement (HOOG)
Minimaal 1,5-2% groei per jaar is nodig voor zorg, onderwijs en defensie — en die groei is alleen haalbaar via technologische productiviteit, met AI, cybersecurity, energie- en biotechnologie als sleuteldomeinen. BTG heeft dit kader omarmd; het sluit naadloos aan op "Connecting by Tech; driven for Impact".
Rapport Wennink dec 2025, via BTG (HOOG)
BTG viert in 2026 zijn 40-jarig jubileum en bundelt ~180 grootverbruikers (full members: €500K+ ICT-uitgaven/jaar). De vier pijlers voor 2026, plus de roep om een minister voor Digitale Zaken, FNS/6G en het 3,8-4,2 GHz-spectrum, vormen samen het kader waarin deze AI-versnelling landt.
BTG.org · State of the Union Petra Claessen jan 2026 (HOOG)
AI raakt taken, geen mensen — en de volgorde is voorspelbaar: routinematige taken eerst, oordeel en relatie het laatst. Goldman becijfert dat tweederde van de beroepen blootstaat aan AI-automatisering, maar dat slechts ~18% van de taken volledig automatiseerbaar is. De rest wordt versterkt. Voor IT- en telecom-leiders verschuift de waarde naar vier capaciteiten.
AI bouwt componenten; jij bepaalt de architectuur, de afhankelijkheden en de uitzonderingen die escalatie verdienen. Naarmate code en configuratie goedkoper worden, wordt het oordeel over wat je bouwt — en waarom — schaarser en waardevoller.
Wie de modellen beheerst, beheerst straks de economie. De keuze tussen hyperscaler-afhankelijkheid en open, soevereine infrastructuur is geen inkoopdetail maar een strategische positie. Dit is bij uitstek het werk van de grootverbruiker met onderhandelingsmacht.
Agentische AI vergroot het aanvalsoppervlak en de compliance-last (EU AI Act, NIS2). Het vermogen om AI veilig, aantoonbaar en verantwoord in te zetten — niet om het tegen te houden — bepaalt of de beloofde waarde ook landt.
OECD: AI verbetert taakprestaties met 20-40% — maar alleen als mensen herschoold worden en workflows herontworpen. Het verschil tussen een AI-pilot en gerealiseerde ROI is mensenwerk: adoptie, weerstand, herontwerp. Dat tilt de IT-leider van leverancier naar strategisch partner.
Kies je rol. Concrete acties per profiel — om morgen mee te beginnen, vanuit de overtuiging dat de timing korter is dan het instituut zegt.
Reken in elke meerjarenplanning met ~40×/jaar dalende AI-kosten en 5×/jaar groeiende capaciteit. Wat nu te duur of te traag is, is dat over 18 maanden niet meer. Plannen op vandaag = te laat plannen.
55% van grote ondernemingen draait al AI; 62,5% in ICT. Het onderscheid zit niet in óf je AI gebruikt, maar of het in je kernprocessen zit. Inventariseer waar AI nu een handmatige workaround vervangt — daar zit de volgende winst.
Always-on AI migreert naar de rand. Behandel private 5G, IoT-connectiviteit en het 3,8-4,2 GHz-dossier als strategische capaciteit, niet als telecom-inkoop.
High-risk-systemen moeten vóór aug 2026 EU-AI-Act-compliant zijn. Zet governance, security en auditbaarheid neer vóór je opschaalt — niet erna.
AI verbetert taken 20-40%, maar alleen met herontwerp. Investeer in de capaciteiten die stijgen in waarde: architectuur, oordeel, verandermanagement.
Robotica-kosten daalden 40% in een jaar. Kies één gestructureerde omgeving (magazijn, assemblage, inspectie) voor een pilot — de curve buigt sneller dan de business case van vandaag suggereert.
Onderhandel geen vaste meerjarenprijzen op AI-capaciteit alsof de prijs stabiel is — hij daalt ~40×/jaar. Bouw afbouwende prijzen en heronderhandelingsmomenten in.
De VS bezit ~75% van de compute. Weeg afhankelijkheid van hyperscalers expliciet tegen open en soevereine alternatieven — als grootverbruiker heb je de onderhandelingsmacht om dit af te dwingen.
Bundel AI- en connectiviteitsvraag via BTG Services. Schaalvoordeel is precies de hefboom waarmee grootverbruikers betere voorwaarden en betere governance afdwingen.
$38 mld/GW datacenter, een nieuw tijdperk van elektriciteit. Energie en connectiviteit worden schaars en strategisch — neem ze op in de total cost of ownership van elke AI-stack.
Veel agentische AI-projecten sneuvelen op onduidelijke waarde. Anker contracten op meetbare uitkomsten en bewezen output, niet op roadmaps.
Bij een markt die ~40×/jaar verschuift, is vandaag's beste leverancier morgen niet de beste. Contracteer op portabiliteit van data en modellen — vermijd lock-in op een bewegend doel.
Rapport-Wennink: groei kan alleen via technologie. Til AI van de IT-agenda naar de directie-agenda — het is een voorwaarde voor het voortbestaan van het verdienmodel, niet een efficiency-project.
Wie de modellen beheerst, beheerst de economie. Bepaal als bestuur een expliciete positie op afhankelijkheid, soevereiniteit en open infrastructuur — dit is een strategische, geen technische keuze.
Plan voor 2027-2030 met de aanname dat de capaciteiten sneller komen dan de consensus. De grootste fout is niet te agressief plannen — het is te voorzichtig zijn, zoals de instituten.
AI raakt taken, niet per se mensen. Herpositioneer je organisatie rond de capaciteiten die stijgen in waarde — oordeel, relatie, regie — en maak van AI een aanbodoplossing voor het arbeidstekort.
Wie kapitaal, talent en richting op één lijn brengt, wint de race. Zet één coherente AI- en infrastructuurkoers neer en houd 'm vast over bestuurscycli heen.
40 jaar BTG, ~180 grootverbruikers, één stem richting markt, overheid en EU. Gebruik dat collectief voor inkoopmacht, spectrumbeleid en de roep om een minister voor Digitale Zaken.
Elke claim op dit dashboard is herleidbaar tot een genoemde bron. HOOG = primaire organisatiedata of officiële statistiek. MEDIUM = analistenprojectie, marktonderzoek of expert-scenario. DIRECTIONEEL = expliciet gemarkeerde duiding vanuit de wereldvisie van de spreker. Niets is opgenomen zonder bron.
| Bron | Wat | Datum | Betrouwbaarheid |
|---|---|---|---|
| Eurostat — Use of AI in enterprises | 2025: 19,95% van EU-ondernemingen gebruikt AI; 55,03% van grote, 30,36% middelgrote, 17% kleine; ICT-sector 62,52% (koploper); +6,47pp t.o.v. 2024 | dec 2025 | HOOG |
| Epoch AI — Trends | Frontier-trainingscompute ~5×/jr (~10.000× sinds 2020); inferentiekosten 9-900×/jr (~40×) goedkoper; efficiëntie 3×/jr; chip-stock 3,4×/jr; contextvensters 30×/jr; Grok 4 ~5×10²⁶ FLOP; ~$38 mld/GW datacenter; VS ~75% GPU-compute | 2025 | HOOG |
| Goldman Sachs — gen-AI & BBP | +7% wereld-BBP (~$7 bln) over 10 jr; +1,5pp productiviteit; 300 mln FTE blootgesteld; ⅔ beroepen blootgesteld, 18% taken volledig automatiseerbaar; ~$200 mld AI-investering in 2025 | 2023 | HOOG |
| Goldman Sachs — humanoïde robots | Markt $38 mld in 2035 (6× hoger dan $6 mld een jaar eerder); 1,4 mln eenheden; componentkosten −40% in één jaar; 250k+ shipments in 2030 | feb 2024 | MEDIUM |
| AI Futures Project — AI 2027 (Kokotajlo e.a.) | Scenario: Agent-1 (2025) → Agent-2 (2026) → Agent-3 bovenmenselijke coder (mrt 2027) → Agent-4 superintelligente onderzoeker (sep 2027); 1.000× GPT-4-compute in 2027; twee eindes (Slowdown/Race) | apr 2025 | MEDIUM |
| McKinsey Global Institute | Generatieve AI: $2,6-4,4 biljoen jaarlijkse waarde over 63 use-cases | jun 2023 | MEDIUM |
| PwC | AI draagt $15,7 biljoen bij aan de wereldeconomie in 2030 (+14% BBP) | 2017/2021 | MEDIUM |
| IEA — Electricity 2025 | Sterke groei elektriciteitsverbruik datacenters & AI-workloads — "a new age of electricity" | feb 2025 | HOOG |
| OECD — Employment Outlook & AI | 27% van banen hoog-risico automatisering; AI verbetert taakprestatie 20-40%; "op de vooravond van een AI-revolutie" | 2023-2024 | HOOG |
| Europees Parlement — EU AI Act | Van kracht aug 2024; verboden toepassingen feb 2025; high-risk-verplichtingen vóór aug 2026 | 2024 | HOOG |
| Rapport Wennink (via BTG) | NL heeft 1,5-2% groei/jaar nodig via technologische productiviteit; AI, cybersecurity, energie- en biotech als sleuteldomeinen | dec 2025 | HOOG |
| BTG.org & State of the Union | Opgericht 1986; ~180 leden; 40-jarig jubileum 2026; full member €500K+ ICT/jr; thema "Connecting by Tech; driven for Impact"; 4 pijlers AI/security/duurzaamheid/smart cities | 2025-2026 | HOOG |
| Innovatie Monitor 2025 (UvA / SEO) | Nederlandse bedrijven kwetsbaar voor verstoring vitale diensten; innovatie onder druk | dec 2025 | HOOG |
| Wereldvisie Aragorn Meulendijks | Accelerationistische duiding: exponentiële blindspot, voorspellers als ondergrens, open-source AI als infrastructuur, singulariteit binnen 10-15 jaar | 2026 | DIRECTIONEEL |
Noot bij MEDIUM: McKinsey- en PwC-cijfers zijn breed gepubliceerde, verifieerbare projecties; hun directe rapport-URL's waren tijdens samenstelling tijdelijk onbereikbaar — de getallen zijn te verifiëren via mckinsey.com en pwc.com. Het AI 2027-scenario is een expert-prognose, geen peer-reviewed wetenschap. Behandel alle MEDIUM-projecties, conform de kernbevinding, als de ondergrens van de bandbreedte.